نظرگاه

آنجا که نظرگاه دل درویش است - صد چشمه آب زندگانی بیش است

بسمه تعالي

 

آنچه براي نگارش خبرمکتوب بايدبدانيم

 

چگونه يک خبرخوب بنويسيم ؟

خبرمکتوب چه مشخصاتي دارد؟

چه عناصري خبرمکتوب راکامل ميکند؟

قبل ازنگارش خبرچه چيزهايي بايدبدانيم ؟

چگونه ميتوان به همه سوالهاي مخاطب جواب داد؟

نويسنده خبربراي جذاب شدن خبربايدبه چه نکاتي توجه کند؟

اينهاوسوالهاي مشابه ابتدايي ترين دغدغه هاي يک خبرنگار،دبيروسردبيرخبربراي نگارش خبرمکتوب است .

 

يک خبرنگار،دبيرخبروسردبيرقبل ازنگارش خبرچه چيزهايي بايدبداند:

 

اوبايدبداندخبر از حشو وتکرار و تکلف ودشوارنويسی بدور باشد.

اوبايدبداندليد مي‌تواند با مهم‌ترين، جديدترين (و ‏در نتيجه خبري‌ترين) عناصر آغاز شود و به دنبال آن جزیيات تكميلي مثل منبع بيايد.

‏به مخاطبي فكر كند كه دارد خبر را براي او مي‌نويسد.

از خود بپرسد آيا خبر آن چيزي را كه در نظر داشتيد بيان مي‌كند؟ شفاف است يا مبهم؟

مطمئن شود كه خبر به سؤال «خب كه چي؟» پاسخ بدهد.

اوبايدبداندچگونگي انتخاب  تيتر ، ليد و سابقه خبر درتنظيم خبرومخاطب پسندي بسيار مهم و کارساز است .

 انتخاب سوژه؛زاویه دید،نوشتن ودوباره نوشتن .‏فرآيند «رفت و برگشت» درتنظيم خبرمهم است .

‏گاهي اوقات ممكن است اصل خبر را در جريان نوشتن كشف كند.

اوبايدبداندگاهي حتي ممكن است بعد از نوشتن خبر ‏دوباره  به مرحله اول برگرددو حتي سوژه خود را تغيير بدهد و موضوع ديگري را برجسته كند. ‏

تمركز برروي ليدهاي ارزش محور و تاثيرگذار بسيارمهم است .

اوبايدبدانديك خبر خوب صاف و مستقيم  سر اصل مطلب ميرود و تمام عناصر اصلي را در خود جا داده است .

اطلاعات پیرامونی، پيشينه، ابعاد انساني رنگ و توصيفات و... همه اين عناصر از ‏ابتداي خبر در هم بافته می‌شود  نه اين كه تكه تكه زير هم چيده شود.‏

اوبايدبداندشيوه آزمايش شده و اثبات شده هرم وارونه راكه عناصر يك خبر  به ترتيب اهميت زير هم قرار مي‌دهد  به ‏سختي مي‌توان کنار زد.

چه كسي؟ چه چيزي؟ كي؟ كجا؟ چرا؟ چگونه؟ خب که چي؟ به عبارتي پاسخ ‏سؤال‌هاي اوليه ژورناليستي بايد از همان جمله اول به طور شفاف براي خوانندگان روشن شود.

خبر بايد طوري ‏نوشته شود كه هر پاراگراف براي خود كامل باشد و خواننده بتواند خبر را از هر جا خواست ‏رها كند وسر دبيربتواند از هر جا خواست خبر را كوتاه كند.‏

ببيند آيا براي كساني كه تازه در جريان تحولات جديد ‏قرار گرفته‌اند قضايا را به طور شفاف توضيح داده است،

ببيند آيا در خبر اطلاعات پيراموني كه آخرين تحولات در ‏قالب آن معنادار مي‌شوند گنجانده شده است.

اوبايدبدانددر صورتي كه با خبر اقتصادي مالي سر و كار دارد ببيند آيا خبر ‏روي ارزش سرمايه‌گذاري متمركز شده است؟

اگر خبر معمولي مي‌نويسد، ببينيد آيا «عنصر انساني» در آن ‏برجسته شده است؟

مطمئن شود كه خبر متعادل و منصفانه  باشد .

دنبال عباراتي نگردد كه ممكن است باعث شود خواننده فکر ‏کند شما يك طرف ماجرا را گرفته‌اید .

مطمئن شود منبع‌نگاري شفاف و دقيق باشد.‏

اوبايدبداندساده و كوتاه بنويسدو از زبان شفاف و ساده استفاده كند.

به جاي افعال مجهول از افعال معلوم استفاده كند.

به جاي استفاده از صفت با استفاده از اسم و فعل ‏جزیيات را اضافه كند.

اوبايدبدانداز واژه های نامانوس چه بیگانه و چه داخلی استفاده نکند.

در صورت ضرورت دست کم واژه ها به زبان ساده برای مخاطب معنا شود.

اوبايدبداندازبلند نویسی به سبب آنکه  برای فهم مخاطب مشکل تر از زبان عربی و انگلیسی است پرهيزکند.

جمله های بالای 12کلمه یی ننویسد. بیش از 80 درصد مخاطبان قادر نیستند جمله های طولانی را با یک بار شنیدن به درستی درک کنند.

اوبايدبداندازجمله های مرکب بعضا چند فعلی  وی با اشاره به ..... گفت که ...." کمتر استفاده کند.

جمله های مرکب را در قالب جمله های کوتاه بشکند .

فراموش نکندوحدت در شیوه نگارش رارعايت کند.

اوبايدبداندجملات با انبوه اطلاعات نباشد درک این جمله ها برای مخاطب بسیار دشوار است.

وي بايدبداندجمله های با فقر اطلاعات نيزهم نقطه مقابل این شیوه نگارش است. این جمله ها حوصله مخاطب را سر می برد.

روند رخدادها در خبر باید منطقی باشد. تقدم وتاخر اطلاعات رعايت شود.

تقدم و تاخر زمانی رخدادها نيزباید منطقی باشد. مخاطب هرگز نباید دچار سردرگمی شود.

معمولابهتر است مهم‌ترین بخش خبر بالا بیاید و پیشینه و ‏اطلاعات در پایین خبر.‏

توضیحات و پیشینه را لابه لای سطرها و پاراگراف‌ها قراردهد.

هر جا لازم بود توضیحات و پیشینه اضافه ‏کند تا هر جمله و پاراگرافی که می‌نویسد قابل فهم باشد و اهمیت خبر از همان ابتدا معلوم شود.‏‏

بداندخبر گزارشي عيني و دقيق  از يک رويداد يا موضوعي است که بايد تازگي و قدرت جلب مخاطب را داشته باشد.

درگفتن خبر بايد گرايشات خود آگاه و ناخودآگاه را کنترل کند و ذهنيات خودرا در خبر قرار ندهد.

اوبايدبداندخبر داراي جزئيات باشد و معلوم باشدکه از چه چيز خبر مي دهد.

خبر بايد تازگي داشته باشد.

سوژه هايي درخبر استفاده کند که داراي يکي از ارزشهاي هفتگانه خبري باشد.

اوبايدبداندجمله هاي خبر بايد کوتاه باشد يعني هر پاراگراف خبر حداکثر دوجمله باشد.

ازذکر بديهيات :درخبرخوداري کند.

وي براصول وقواعدزبان وادبيات فارسي مسلط باشد.

اوبايدبداندخبر او گويا باشد و ابهامي درآن وجود نداشته باشد.

خبراو نبايد با سوال وابهام شروع شود.

اوبايدبداندخبر بدون منبع ، هيچ ارزش خبري و اعتبار وسنديت و استحکام ندارد.

وقتي اطلاعات اوليه را جمع‌آوري مي‌كند هم به دنبال اثبات و هم به دنبال رد خبر باشد.‏

اوبايدبدانددر مورد اخباری که بحث‌برانگیز هستند یا یک کشمکش یا درگیری را گزارش ‏میکند یا ‏اطلاعات جدید و مهم دارند حتما باید حداقل دو تا منبع داشته باشید.

وي بايدبدانددزدي خبر دردرحقيقت يک  گناه كبيره محسوب مي شود. ‏‌‏

ساده تر است اول فکر کند و بعد بنویسید.‏

بهتر است قبل از نوشتن قدری زمان بگذارد.

‏اوبايدبداندبرای نوشتن خبر احتیاج به یک نخ دارد. مثل دانه های مروارید که میتواند با نخ آن ها را به هم وصل کند و ‏گردن بند درست کند.‏

از خود بپرسد آیا لید آن قدر جذاب هست که خواننده را درون مطلب بکشاند؟ ‏

خود را جای خواننده بگذارید. آیا سؤالی هست که به آن پاسخ نداده باشد؟

‏خبرحوادث و خبرهای مهم ملی ومنطقه ای ،خبرهای  روساي سه قوه و معــــاونان    وزرا و  معاونان و خبرهای مهم سياسی و اجتماعي که جريان ساز و اثرگذاراند را در اولويت تنظيم وارسال قراردهد.

اوبايدبداندبیشترِ ‏خبرهای فوری از دو پاراگراف فراتر نمی‌روند. تنها در صورتی سه ‏پاراگراف بنویسید که اطلاعات تان ‏پیچیده باشد و به پیشینه، اطلاعات پیرامونی و یک نقل قول ‏کلیدی نیاز داشته باشد.

اوميداندخبر تکمیلی دوباره نویسی خبر اولیه استو در خبر تکمیلی باید آخرین تحولات، واکنش‌ها، ‏اطلاعات پیرامونی و ‏‏توضیحات، تحلیل و پیشینه به هم بافته بشود

يک خبرنگارودبيروسردبيرخبربايدبداندشهرت ما به دقيق بودن و رهايي از غرض‌ورزي به خاطر اعتبار منابع‌مان است.

‏ سعی کند خبری را که قصد دارد بنویسد در ذهنش  کمی بپروراند.

اوبايدبداندنداشتن آشنایی کامل به زبان وادبيات فارسي ونااشنایی به حوزه های خبری قدرت مانوروي رادرخبرکاهش ميدهدو در گرفتن روادید دچار دردسر ميشود.

اوبايدبداندمفاهيم اساسي خبر نويسي عبارتند از درستي ، روشني و جامعيت خبر

اوبايدبداندخبر بايد بيشترين اطلاعات رادرکوتاه ترين متن ارايه کند تاعلاقه مندان درکمترين فرصت بيشترين بهره را ازآن ببرند.

خبر بايد به گونه اي تنظيم شود که بخشهاي مختلف آن (تيتر و ليد ومتن )‌با يکديگر هماهنگي وتطابق لازم راداشته باشند.

درخبرنبايد پاراگراف ها را با يک عبارت تکراري اغاز کرد

اوبايدبداندبه هنگام به کاربردن نام افراد ، سازمانها درخبر آنچه مهم است آگاهي مخاطب از مقام و مليت و جنسبت فرد است و دانستن نام و نام خانوادگي براي مخاطب ارجحيت ندارد.

اوبايدبداندحتي المقدوردرخبر بايد از کاربرد عنوانهاي تحصيلي ( دکتر ، مهندس ) عنوانهاي آداب منشانه ( آقا ، خانم ،‌تيمسار ،‌جناب ) خودداري شود.

اوبايدبداندبراي تهيه ونگارش يک خبر خوب وکامل تکيه برحافظه کافي نيست بلکه از آغاز تاپايان تهيه گزارش بايد يادداشت برداري شود و پس از دوباره خواني ،‌تکميل واصلاح متن ، خبر بصورت دقيق تنظيم گردد.

اوبايدبداندبراي تهيه خبرهاي کامل ، جامع و تازه بايد همواره بامردم درتماس بود و نيازهاي جامعه را شناخت .

اوبايدبداندعلاوه برتسلط بر دستور زبان و آيين نگارش فارسي  به فرهنگ غني ايراني و اسلامي جامعه آشنايي کامل داشته باشد.

براي موفقيت  درعرصه خبر نويسي نويسنده خبر بايد آگاهي هاي سياسي ، فرهنگي ، اجتماعي ، اقتصادي و ديني خود را افزايش دهد.

اوبايدبداندتوجه به تازگي واهميت سرعت درتهيه خبر و از ضروريات حرفه خبرنگاري است ولي بهانه سرعت درکار توجيه مناسبي براي بي دقتي درنگارش خبر نيست.

اوبايدبداند مشاهده غلط املايي و انشايي درخبرنويسي به هيچ وجه پذيرفتني نيست.

اوبايدبداندخبرهاي جالب ازرويدادهايي که به نظر ديگران عادي وکم ارزش  مي آيند به وجود مي آيد

اوبايدبداندهرچه اهميت موضوع خبر بيشتر وهراندازه علاقه مخاطبان براي آگاهي ازخبر بيشتر باشد بايد خبر را مشروح تر نوشت.

اوبايدبداندتاحد امکان درخبر بايد به نقل قول مستقيم پرداخت و بايد تلاش کرد تاانتقال مفهوم پيام و مطلب برمنبع خبر استوار شود.

اوبايدبدانددرنگارش خبر بايد مقياس هاي متري ، ميزان و بهاي کالاها ،‌درجه ها و درصدها ،آمارها ،‌رتبه ها ، ساعت و تاريخ ، روزها و صفحه کتابها ومانند آن را بايد با عدد نوشت .

اوبايدبابهره گيري ازرسانه هاي ديداري ،شنيداري ،اينترنت ،روزنامه هاومجلات وسايررسانه هاي همگن ازاوضاع واحوال حوزه جغرافيايي خبري خودواوضاع واحوال خبري داخل وخارج اطلاعات کافي وموردنيازداشته باشد(ازرقباي خودبه لحاظ اطلاعاتي عقب نمانده باشد)

 

 

 

 

 

تيتر

 

تیتر چکیده مهم‌ترین مطلب خبر است که به طور دقیق و روشن بیان شده باشد

تیتر باید با حداقل کلمات یا حداکثر معنی را برساند.

همان‌طور که لید خواننده را به خواندن متن خبر ترغیب می‌کند تیتر خبر بایستی خواننده را به خواندن لید تشویق کند

تیتر در حقیقت خلاصه عنصر جذاب خبر است که به وسیله آن خواننده جذب خبر می‌شود.

تفاوت تیتر با لید در این است که تیتر یک جمله کوتاه و فشرده است در حالی که لید همان مطالب در یک یا دو جمله طولانی بیان می‌دارد.

تیتر قلابی  است که به وسیله آن خبرنگار می‌تواند خواننده را به دام خواندن خبرش بیندازد.

مخاطب با خواندن تیترهای مختلف، مطلب جالب توجه را برای خود انتخاب می‌کند.

تیتر  شبیه علامت‌های راهنمایی در خیابان و جاده‌ها مخاطب را هدایت می‌کند،

تیتر باید با مطالب خبر هماهنگ و منطبق باشد.

در نوشتن تیتر باید از واژه‌های آشنا و رسا استفاده کرد.

تیتر باید روشن، دقیق و بدون ابهام باشد.

تیتر معمولاً باید حاوی فعل باشد.

کلمات در تیتر نباید تکرار شوند.

همانند لید، تیتر هر چه کوتاه‌تر باشد بهتر است.

در انتهای تیتر نقطه گذاشته نمی‌شود.

تيتر جوهره و روح خبر وماندگارترين قسمت خبر درذهن مخاطب است و بايد خلاصه مهمترين مطالب خبر  باشد

تيتر نويسي يکي از فني ترين ، حرفه اي ترين و درعين حال شيرين ترين کارهاي تهيه خبر است

تيتر اگر اصولي و با علم به ويژگيهاي مخاطب و متناسب با موضوع انتخاب شود مي تواند بسياري از مخاطبين بي تفاوت نشريات را نيز جذب کند.

تيتر جمله اي است که درخلاصه ترين شکل ممکن قصد دارد پيامي مرتبط با متن خبر را به مخاطب منتقل کند.

ازتکرار کلمات درتيتر بايد خودداري شود همچنين درتيتر ازکاربرد واژه هاي اضافي و توضيحي بايد خودداري کرد.

تيتر بايد به گونه اي باشد که درآن به اندازه نياز و فقط به مهمترين عناصر شش گانه خبري اشاره شود.

درنگارش تيتر بايد از واژه هاي آشنا و رسا استفاده کرد.

تيتر بايدحتي الامکان با فعل به پايان رسيده وداراي مفهوم باشد.

درتيتر نياز به نقطه گذاري درپايان جمله نيست ولي به کاربردن علايم سجاوندي درداخل تيتر اشکالي ندارد.

تيتر بايد کوتاه ، جامع و مانع ، مختصر و مفيد ، منطبق و همانگ با خبر ، جاذب و جالب ، روشن و دقيق ، روان و سليس و بدون ابهام باشد.

تيتر نبايد مبهم و شعاري باشد همچنين ازنگارش تيتر سوالي و منفي بايد بايد پرهيز کرد.

درتيتر بايد باکمترين واژه ها بيشترين معني ، مفهوم و پيام را بيان کرد.

تيتر بايد به گونه اي باشد  که نوع ، موضوع و ارزشهاي خبري را بيان کند.

تيتر حتي المقدر نبايد با قيدهاي زمان ومکان شروع شود.

گاه باید  بی فعل باشد ( تا سرحد امکان ) ،گاه بافعل  . 

گاه باید روشن و واضح باشد ( اکثر اوقات ) ؛گاه کنایه آمیز واستعاره مند.

باید( تاسرحد امکان ) آهنگین و سرشار از موسیقی و عاطفه باشد.

تیتر؛باید ماناترین پیام خبر در ذهن و دل و جان باشد.

باید( تابالاترین حد ) صدا کند ؛ تصویر بسازد ؛ لینک بدهد ؛ کمند بیندازد.

تیتر؛ باید( دقیقاً )بر اساس مدل معماری خبر ، رسانه ای شود .

تيتر رابايد پس از تنظيم خبر نوشت.

 

 

 

ليد:

 

لید مهم ترین قسمت خبر است.

لید دارای عناصر و ارزش های خبری لازم است.

لید نباید محدود به چند جمله و کلمه شود، بلکه باید به اهمیت و حجم خبر توجه شود.

لید باید با شرح خبر متناسب باشد.

حجم خبر، به ویژه اهمیت و بلندی یا کوتاهی آن، اندازه لید را تعیین می کند.

انتقال پیام به مخاطب با کمترین کلمات

نوشتن خبر با کلمات جذاب، بدیع، جان دار، قاطع و هیجان انگیز

خودداری از نوشتن مطالب جزئی و کم اهمیت

عدم بکارگیری مطالب مبهم و کلی

دوری از درازنویسی و اطاله کلام

برجسته نکردن زمان در لید جز در مواقع خاص

ليد خلاصه مهمترين بخش خبر است .

جالب ترين و پرهيجان ترين موضوع تازه ترين  رخداد و محکم ترين بخش خبر رابايد باکلمات جذاب ، بديع ، جاندار ، قاطع و هيجان انگيز درليد خبر نوشت .

درتهيه وتنظيم خبر ،مهمترين کار نوشت مقدمه يا ليد بصورت خلاصه و فشرده است .درواقع ليد چيزي نيست جزهمان چند جمله اول خبر که هدايت گر مخاطب به درون خبر است.

ليد بايد کوتاه ، درست و رسا باشد هرچه ليد کوتاه تر باشد جذاب تر است .

ليد خوب حداکثر بين 10-15 کلمه است.

از ذکر مطالب مبهم وکلي و کم اهميت و جزيي در ليد بايد خودداري شود.

نام ونام خانوادگي افراد رادرصورتي درليد ذکر مي کنيم که مخاطب بتواند مسئوليت و نقش او را در ذهن مجسم کند درغير اين صورت براي معرفي افراد در ليد بايد از مسئوليت و سمت و ديگر خصوصيات مربوط استفاده کرد.

درليد بايد سعي شود به عناصر شش گانه خبري پاسخ داده شود.

در ليد نبايد شک وترديد درموضوع خبر رسوخ نمايد وهمچنين ازمجهول نويسي درليد بايد پرهيز کرد.

جز درموارد استثنايي نبايد ليد را بازمان ومکان شروع کرد.

نتيجه واقعه يا رويداد تاحد ممکن بايد در ليد آورده شود.

ليدباید دقیق و بدون ابهام باشدو پیام خبر را به روشنی بیان کند.

 

انواع ليد

 

الف) انواع ليد از نظر محتوا

لید با محتوای زیاد: معمولاً بوسيله خبرنگاران مبتدی استفاده می شود و تمام عناصر و ارزش های خبری در آن وجود دارد.

لید بی محتوا: هیچ گونه اطلاعات اساسی و مهمی به مخاطب نمی دهد. اثری از عناصر و ارزش های خبری مهم در آن به چشم نمی خورد.

لید مناسب: حاوی مهم ترین قسمت خبر یا خلاصه با اهمیت ترین بخش های خبر است. جملات آن نه کلی، مبهم و فاقد اطلاعات است و نه طولانی و دارای اطلاعات زیاد و جزئی.

ب) انواع ليد از نظر عناصر

لید «که»: لیدی است که با عنصر هبری «که» یا «چه کسی» شروع شوده باشد. «که» ممکن است شخص حقیقی یا حقوقی باشد.

لید «کجا»: لیدي  است که با عنصر «مکان« شروع شده باشد.

لید «کی»: لیدی که با عنصر «زمان وقوع خبر» آغاز می شود.

لید «چه»: در لید «چه» خبرها را با ماهیت رویداد با عنصر خبری «چه» آغاز میکنیم.

لید «چرا»: لیدی است که با عنصر خبری «چرا» و با بیان علت وقوع حداثه شروع می شود.

لید «چگونه»: لیدی است که در آن چگونگی وقوع یک حادثه برجسته می شود.

انواع ليد از نظر موضوع

لید یک موضوعی: که در آن یک موضوع محور است.

انواع ليد يک موضوعی:

لید مستقیم: ساده ترین نوع لید و موضوع آن خالی از پچیدگی است.

لید عمقی: همانند لید مستقیم، ساده است، اما برای بیان مسائل پیچیده تر به کار می رود. از لید مستقیم طولانی تر و ممکن است دو یا چند جمله کوتاه را شامل شود.

لید تشریحی: با استفاده از صفات و کلمات مناسب و توصیفی، بر جنبه های احساسی و عاطفی تأکید می کند.

لید سؤالی: معمولاً برای تحریک حس کنجکاوی مخاطبان استفاده می شود. به ندرت استفاده می شود، اما اگر به درستی استفاده شود، مخاطب را جذب می کند.

لید نقلی: در این لید قسمت مهم سخنان افراد، عیناً آورده می شود.

لید تمثیلی و ادبی: از ضرب المثل و جمله ای ادبی که با خبر ارتباط مستقیم دارد، استفاده می شود.

لید چند موضوعی: در خبرهایی استفاده می شود که حاوی چند موضوع مهم است. این موضوعات جداگانه به نوعی با یکدیگر ارتباط دارند.

لید مقایسه ای: در مورد رویدادهایی که به نوعی دارای وجه مشترک و قابل مقایسه باشند استفاده می شود.

 

سابقه خبر(بکراند)

 

·       سابقه خبر یعنی توضیح دادن در موضوع گذشته و پیشینه خبر.

·   سابقه خبر معمولاً در آخر خبر و پس از ارائه مطالب جدید و با واژه های کلیشه ای در جمله یا بند مستقل می آید.

·       می تواند به عنوان جمله مستقل در بعد از لید یا مقدمه یا در متن خبر بیاید.

·       برخی مواقع نیز در مقدمه، لید و حتی تیتر خبر آورده می شود.

·       گاهی در همان ابتدای خبر آورده می شود.

·       به صورت یک عبارت کوتاه در لید یا متن خبر و با تفصیل بیشتر در ادامه خبر      می آید.

 

شاخصهاي تنظيم ونگارش خبر

 

بااندکي تامل درمختصات وعناصرتشکيل دهنده خبرمکتوب روشن شده است که يک خبرمکتوب براي جوابگويي به حداقل سوالات مخاطب بايد6عنصراصلي رابه کفايت درخودداشته باشدونگارنده خبربه آن توجه جدي کند:

اين شش عنصرعبارتنداز:

1=ارزش خبري

2=سنديت

3=نگارش

4=ويرايش

5=تنظيم

6=جامعيت

7=تاثيرگذاري

 

بديهي است به هنگام تنظيم خبرمکتوب ،نگارنده خبربايدهمواره اين 7عنصراساسي رامدنظرجدي خودقراردهدوپس ازتنظيم خبرازخودسوال کندآيااين 7عنصرمهم درخبرمکتوب متجلي است ياخير؟

 

7شاخص اصلي  اخبار نوشتاري

 

شايدبتوان گفت  اخبار نوشتاري معمولابايدهفت شاخص  ارزش خبري ، سنديت ، نگارش ، تنظيم ، ويرايش، جامعيت  و تأثير گذاري  داشته باشد

به ترتيب هر يك ازاين شاخصها  را تعريف مي كنيم.

ارزش خبري:

همان  معيارهاي  گزينش رويدادهاست .خبرهايي كه داراي  ارزش هاي خبري مانند  در برگيري ، بزرگي ، مجاورت معنوي يا جغرافيايي ، شهرت ،عجيب يا استثنايي بودن ، برخورد و باشند ، قابليت  نگارش دارند .

در اينجا  منظور  از ارزش خبري استنباط  اين موضوع  است  كه اصولاً  رويدادي كه از آن  خبر مي سازيم  ارزش آن را دارد  كه در بخشهاي  مختلف خبر محلي راديو و تلويزيون و....مطرح شود.

2-سنديت :

اين شاخص ناظر  به اعتبار منبع در كار خبر و خبر رساني  است و منظور اين است  كه اطلاعات ارائه شده  درباره موضوع از منابع خبري  رسمي ، موثق و مرتبط نقل شده باشد.            

3-نگارش :

اين شاخص ناظر به جنبه هاي  ادبي  و دستوري  خبر است . خبر بايد با رعايت  كامل اصول خبر نويسي و دستور زبان فارسي  به دور از پيچيدگي ها ، تعارف ها ، تكلف  ها و تعابيرنامأنوس نوشته شود . بطور كلي   در شاخص  نگارش به ساده نويسي ، روان  نويسي و درست نويسي  خبر به گونه اي كه براي  همگان  قابل فهم  باشد توجه  ميشود

 

تنظيم  :

‌اين  شاخص  ساختار فني  و تكنيكي خبر   را بررسي  و اندازه گيري مي كند  و منظور  آن است  كه خبر بايد داراي ساختار   مناسب و فراگير باشد  و بخشها و اجزاي  آن به ترتيب  اهميت  و ارزش  اطلاعاتي تنظيم شود. بطور كلي ساختار  خبر بايد از توالي منطقي  برخوردار باشد و چينش اجزا آن از مباني تخصصي  و منطقي پيروي كند .

به عبارت  ديگر در شاخص  تنظيم ، ساختار  خبر از نظر  تيتروعنوان ، ليد  ،‌متن و نتيجه  گيري  و سابقه  آن  ارزيابي مي شود .

5-ويرايش :

منظور از ويراستاري خبر اعمال  نظر پس از نگارش درست آن و انتخاب واژگان مناسب به اقتضاي موضوع خبر  و با توجه به بار معنايي و تخصصي  كلمات  است بگونه اي  كه در خبر كلمات  و جملات متناسب با موضوع  و با رعايت  اصل ايجاز  و اختصار آورده شود .

 

جامعيت :

اين ويژگي در خبر تا آنجا مورد نظر است  كه پس از  انتشار خبر يا گزارش در خصوص موضوعي خاص  سئوالي دربارة آنچه كه مطرح شده است  براي مخاطب  باقي نماند ضمن  اينكه اطلاعات غير مرتبط و اضافه هم نداشته باشد . به عبارت ديگر شاخص جامعيت ، ميزان  پاسخگويي خبر را به شش عنصر خبري چه كسي ،كجا ، كي ، چه ،‌چرا و چگونه مورد سنجش قرارمي دهد .

7-تأثير گذاري :

خبر  بايد به گونه اي  تهيه و تنظيم شود  كه علاوه بر  افزايش دانش و اطلاعات و تامين علايق خبري مخاطب  در نگرش و بينش  او نيز  تغييراتي ايجاد كند. در واقع ميزان تأثير گذاري  خبر به غناي  اطلاعاتي وجهت گيري  تبليغاتي آن بستگي  دارد .

 

 

 

سايرمطالبي که يک نگارنده خبربايدازآن باطلاع باشد

 

عناصرخبري

یکی از راههای مهم و معمول جمع آوری اطلاعات، پاسخ به عناصر شش گانه خبر (News Elements) است.

عناصر خبری عبارتند از :

سه تا «که» و سه تا «چه» عناصر خبر را تشکیل می دهند.

که؟ ................................................................ Who

کجا؟ ......................................................... Where

کی؟ ............................................................ When

چه؟ ............................................................. What

چرا؟ .............................................................. Why

چگونه؟ ......................................................... How

عنصر خبری «که» (چه کسی)

این عنصر خبری به عوامل درگیر در خبر ربط دارد. این عوامل حقیقی یا حقوقی فقط به فاعل رویداد محدود نمی شود، بلکه در برخی مواقع مفعول را نیز شامل می شوند.

عنصر خبری «کجا»

محل وقوع رویداد را مشخص می کند.این عنصر خبری ضمن مستند کردن اطلاعات، چنانچه محل وقوع رویداد به محل زندگی مخاطب نزدیک باشد، به علت داشتن ارزش خبری مجاورت، برای مخاطب بسیار مهم خواهد بود.

عنصر خبری «کی؟» (چه موقع)

این عنصر به زمان رویداد مربوط می شود. هرقدر فاصله زمان وقوع یک رویداد با انتشار آن کمتر باشد، آن خبر تازگی و جذابیت بیشتری دارد.

عنصر خبری «چه؟»

عنصر «چه؟»

به ارزش های خبری دربرگیری، برخورد، فراوانی مقدار و تعداد و عجایب و استثناها مربوط می شود. این عنصر خبری ماهیت رویداد را بیان می کند.

عنصر خبری «چرا؟»

به علت وقوع رویداد مربوط می شود.این عنصر بیشتر در «تفسیر» کاربرد دارد، اما در خبر نیز مورد نیاز مخاطبان است.

عنصر خبری «چگونه؟»

جنبه های توصیفی رویداد را بیان و چگونگی بروز رویداد را مشخص می کند.

 

 

ارزش های خبری

در برگيری:

الف - حال

ب- آینده

ج- مستقیم

د غیرمستقیم

هـ - مثبت

د- منفی

شهرت:

الف شهرت حقیقی: افراد شخصی

مثبت

منفی

ب شهرت حقوقی: سازمانی

مثبت

منفی

مجاورت

الف جغرافیای: فاصله بین مکان وقوع رویداد و مکان استقرار مخاطب

ب معنوی: ارتباط با اعتقادات، زبان، سیاست، وحدت ملی و منافع اقتصادی و ...

بزرگی (فراوانی مقدار و تعداد):

ارتباط با آمار و ارقام

عجيب و استثنايي:

ارتباط با موارد استثنایی، غیرعادی و عجیب

برخورد (اختلاف، درگيری):

- برخورد فیزیکی افراد، گروه ها، ملت ها و حیوانات با یکدیگر یا    با طبیعت.

برخورد فکری یا ایدئولوژیکی

زمان يا تازگي رويداد:

فاصله بین زمان وقوع رویداد و زمان انتشار آن

سبک هاي تنظيم خبر

 

الف) سبک تاریخی

ب) سبک هرم وارونه

ج) سبک تاریخی همراه با لید

د) سبک بازگشت به عقب

و) سبک تشریحی

سبک پایان شگفت انگیز

 

 

(1)

 

(4)

 

(3)

 

(5)

 

(6)

 

(2)

 

شیوه تاریخی تنظیم خبر، راحت ترین روش نگارش خبر، به ويژه برای خبرنگاران مبتدی است. در این سبک، قسمت های مختلف رویداد دقیقاً به ترتیب زمان وقوع، یعنی همان ترتیبی که اتفاق افتاده اند، پشت سر هم نوشته می شوند.

این سبک در تنظیم خبرهای علمی، اخبار جلسات رسمی و همین طور خبرهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بیشتر کاربرد دارد.

الف) شناسايي سبک تاريخی

یکی از راه های تشخیص این سبک، این است که در این سبک معمولاً از عباراتی که توالی مطالب را نشان می دهند، استفاده می شود. عباراتی مانند در آغاز، در ابتدا، آن گاه و ...

ب) مزايای سبک تاريخی

بیان کامل تر مطالب و رویدادهای خبری و همچنین اعمال نظر کمتر خبرنگاران در حذف، اضافه یا برجسته کردن مطالب، از مهم ترین مزایای سبک تاریخی است

معايب سبک تاريخی

به علت این که در این سبک، خبرها به ترتیب زمان وقوع تنظیم می شوند، مخاطب برای دریافت مهم ترین قسمت خبر، زمان بیشتری صرف می کند. بنابراین ممکن است خسته و رغبتش به خواندن و پی گیری همه خبر کم شود.

علت دیگر، مشکل در تیتر زدن و صفحه آرایی در روزنامه ها و مجلات و بستن خبرهای رادیو تلویزیونی است.

سبک هرم وارونه

 

 

قسمتهای مختلف خبر بر اساس اهمیت آنها

امتيازات:

مخاطب برای دریافت مهمترین مطالاب خبری زمان کمتری صرف میکند.

مخاطب کمتر خسته شده و حس کنجکاوی اوفوراً ارضا میشود.

کار تیتر زدن برای خبرنگار آسان میشود.

معايب:

اعمال نظر خبرنگار، سردبیر و دست اندرکاران امور خبری در حذف یا برجسته کردن قسمتهایی از خبر، به مراتب بیش از سایر سبک هاست.

ممکن است خبرها به شکل کامل و جامع بیان نشوند.

چون خلاصه مهمترین قسمت خبر در ابتدای آن می آید احتمال تکرار همان مطلب بسیار زیاد است.

ممکن است مخاطب از دنبال کردن خبرها منصرف شود.

سبک تاریخی همراه با لید

این شیوه از دو جزء لید و سبک تاریخی تشکیل شده است.

لید مهمترین یا خلاصه مهم ترین بخش خبر است که در قالب کلمات کوتاه، جذاب و در عین حال پرمعنا در ابتدای خبر می آید.

سبک بازگشت به عقب

در خبرهای کوتاه کاربرد دارد. مطالب از آخرین قسمت شروع و سپس سابقه و پیشینه آن مفصل تر نوشته می شود.

این سبک ممکن است لید هم داشته باشد.

سبک تشريحی

این شیوه کاربرد کمتری دارد. در خبرهای طولانی یا مورد اختلاف و بحث انگیز استفاده می شود.

پس از ذکر هر قسمت از خبر، اطلاعات تکمیلی ارائه می شود.

سبک پايان شگفت انگيز

در این سبک نگارش خبر طوری تنظیم می شود که به قسمت جذاب، شگفت انگیز و شیرین خاتمه یابد. در واقع قفل خبر، در قسمت انتهای آن برای مخاطبان گشوده می شود.

این شیوه برای خبرهای کوتاه مناسب تر است.